Planowanie mobilności miejskiej w polskiej praktyce ? podsumowanie badań

wykres_sump_2015

W ramach realizacji projektu ENDURANCE[1] (finansowanego przez Komisję Europejską i popularyzującego korzyści płynące z tworzenia Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. Sustainable Urban Mobility Plan – SUMP), dzięki pracy w CIFAL Płock[2] (afiliowany ośrodek szkoleniowy ONZ Instytutu ds. Szkoleń i Badań UNITAR, polski lider projektu ENDURANCE) miałem sposobność przeprowadzić rozpoznanie zaangażowania polskich miast średniej wielkości (50-150 tys. mieszkańców) w planowanie miejskiej mobilności, kierując do nich dedykowaną ankietę. Celem badania było stworzenie bazy danych samorządów miejskich zainteresowanych opracowaniem Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (tzw. SUMP-ów), ocena stanu istniejącego oraz identyfikacja barier i potencjalnych zagrożeń.

Badanie przeprowadzono w terminie od 1 lipca do 31 sierpnia 2015 r. i uzyskano następujące wyniki:

– w badaniu wzięło udział 17 miast, w tym: Tychy, Opole, Dąbrowa Górnicza, Tarnów, Jaworzno, Chorzów, Koszalin, Włocławek, Kalisz, Legnica, Słupsk, Płock, Grudziądz, Jelenia Góra, Konin, Lubin, Ostrowiec Świętokrzyski;

– Plany zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP) lub dokumenty tożsame posiadają (lub finalizują ich tworzenie) tylko 2 miasta ? Opole i Jaworzno;

– Włocławek i Dąbrowa Górnicza wykonały z własnej inicjatywy samoocenę pod kątem potencjalnego tworzenia SUMP i są w trakcie procesu tworzenia dokumentu, natomiast Legnica i Płock przeprowadziły mapowanie interesariuszy i analizę wariantów potencjalnego przygotowania SUMP. Pozostałe samorządy miejskie (13), w momencie wypełniania kwestionariusza badania nie posiadały środków finansowych na realizację SUMP w bieżącym roku;

– Wśród najważniejszych barier uniemożliwiających przygotowanie i wdrożenie rzeczonych Planów przedstawiciele miast wskazywali przede wszystkim na brak środków finansowych, ale także ograniczenia kadrowe i brak woli decydentów. Ponadto pojedyncze miasta wskazały na: zachowania komunikacyjne mieszkańców, brak wiedzy na wskazany temat oraz lobby samochodowe;

– Najbliższe działania poszczególnych miast dotyczące szeroko rozumianego transportu będą koncentrować się m.in. na: przeprowadzeniu samooceny w zakresie SUMP, wyznaczenia bus-pasów oraz zakup niskoemisyjnego taboru dla komunikacji miejskiej, budowie nowych ścieżek rowerowych, tworzeniu polityki parkingowej, promocji ?Zielonej mobilności?, aktualizacji posiadanego Planu Transportowego, pomiarach ruchu w krytycznych węzłach transportowych, analizy optymalnych rozwiązań komunikacyjnych w zakresie dróg rowerowych i transportu zbiorowego, także poprzez ograniczanie ruchu kołowego w centrum;

– Większość ankietowanych miast posiada następujące dokumenty strategiczne, w których znajdują się zapisy dotyczące zrównoważonego transportu i/lub mobilności miejskiej: Plan Rozwoju Zrównoważonego Transportu Zbiorowego, Strategia Rozwoju Miasta, Lokalny Program Rewitalizacji Miasta oraz Mapa kierunków zagospodarowania przestrzennego;

– Ponad połowa (9) przebadanych miast posiada już Plan Gospodarki Niskoemisyjnej, natomiast kolejne cztery są w trakcie jego opracowania i zamierzają uwzględnić w nich zapisy dotyczące zrównoważonego transportu;

– Politykę rowerową, Studium Rozwoju Ruchu Rowerowego lub inny plan działań w zakresie transportu rowerowego posiada blisko połowa z ankietowanych miast (8);

Warty podkreślenia jest również fakt, iż prawie wszystkie ankietowane miasta (13) posiadają wdrożony model angażowania mieszkańców w podejmowanie strategicznych decyzji – przeprowadzania konsultacji społecznych.

wykres_sump_2015 - Kopia

Najważniejsze wnioski

Na podstawie przytoczonych danych należy stwierdzić, ze polskie miasta średniej wielkości stosunkowo niedawno dowiedziały się o idei Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP). Brak zainteresowania wynikał prawdopodobnie z nieobligatoryjności posiadania wspomnianego dokumentu, a jedynie wskazówek i zaleceń Unii Europejskiej. Dopiero wraz z publikacjami przez kolejne urzędy marszałkowskie Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) na lata 2014-2020, które pośrednio wskazywały na konieczność posiadania takowych dokumentów strategicznych by móc skutecznie ubiegać się o środki UE na szeroko rozumiane działania w obszarze transportu i komunikacji publicznej, samorządy zaaktywizowały się i zaczęły aktywnie poszukiwać specjalistycznej wiedzy oraz podejmować działania zmierzające do wypełnienia wytycznych RPO ? część w ramach Planów Gospodarki Niskoemisyjnej, a część poprzez tworzenie SUMP.

Koordynator projektu: dr Krzysztof Buczkowski

 

[1] ENDURANCE to projekt Komisji Europejskiej, którego CIFAL Płock jest polskim liderem. Najważniejszym celem projektu ENDURANCE jest merytoryczne wsparcie miast przy przygotowaniu i wdrażaniu Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej poprzez stworzenie sieci wymiany doświadczeń, która umożliwi dostęp do najlepszych praktyk w 25 krajach europejskich. Projekt ENDURANCE jest największym projektem z tego obszatu ponieważ skupia 25 partnerów  z 25 krajów UE oraz Norwegii. Wspomniane plany mają w efektywny sposób pomóc w rozwiązaniu problemów transportowych i w zrównoważony sposób zaspokoić potrzeby przemieszczania się ludzi i towarów w miastach. Główną ideą SUMP jest dążenie do stworzenia zrównoważonego systemu transportu miejskiego, poprzez realizację takich celów jak m.in.: zwiększenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (pieszych, rowerzystów, kierowców/pasażerów samochodów) i bezpieczeństwa w pojazdach transportu zbiorowego, redukcja hałasu i zanieczyszczeń powietrza, emisji dwutlenku węgla i zużycia energii, podniesienie skuteczności i efektywności transportu osób i towarów, poprawa atrakcyjności i jakości obszaru miejskiego, polepszenie jakości życia mieszkańców, poprawa dostępności usług transportowych dla mieszkańców.

[2] Więcej o Międzynarodowym Centrum Rozwoju Lokalnego CIFAL Płock na www.cifal.pl oraz www.innowacjairozwoj.eu